Analiz
Suriye’de Değişimin Ortaya Çıkardığı Toplum: Suriye Türkmenleri
Arap Baharı’nın Mart 2011 tarihinde Suriye’ye sıçraması ile ülkede uzun yıllardır üstü örtülen yeni toplumsal dinamikler ortaya çıkarmaya başlamıştır. Bu dinamiklerden biri de Türkiye açısından akraba topluluk olması nedeniyle ayrı bir önem taşıyan Suriye Türkmenleridir. Ancak Suriye Türkmenleri üzerine yeteri kadar çalışma yapılmamıştır. Orsam tarafından yayınlanan ve Ali Öztürkmen, Bilgay Duman ve Oytun Orhan tarafından kaleme alınan bu çalışma söz konusu boşluğu doldurma ve gelecek çalışmalara katkı sunma çabasının ürünüdür. Bu rapor ile Suriye’de Türkmen varlığı konusunda kapsamlı ve detaylı bir çalışma ortaya konulmaya çalışılmıştır. Tam metne ulaşmak için tıklayınız. 
Suriye Askeri Muhalefeti Raporu
Abdulkadir Şen tarafından yapılan çalışmada; Aktör çeşitliliği, değişken ilişkileri ve dinamik ittifaklarıyla belki de tarihin en karmaşık sorunlarından biri haline gelmiş olan Suriye Krizindeki askeri yapılanmalar ele alınıyor. Tam metne ulaşmak için tıklayınız. 
Suriye’ye Komşu Ülkelerde Suriyeli Mültecilerin Durumu: Bulgular, Sonuçlar ve Öneriler
Orsam tarafından 6 aylık bir saha çalışması sonrası hazırlanan raporda; uluslararası kuruluşların ve sivil toplum örgütlerinin Suriyeli mülteciler konusundaki çalışmalarına altyapı sağlayacak bulgular tespit edilip analize tabi tutulmuş.  Rapor Suriye’ye komşu dört ülkedeki Suriyeli mültecilerin durumunu birlikte ortaya koymaya çalışıyor. Böylece Suriyeli mültecilerin çok büyük çoğunluğunu ağırlayan ülkelerdeki Suriyelilerin durumunu toplu halde görme ve karşılaştırmalı olarak değerlendirme imkanı sunuyor. Tam metne ulaşmak için tıklayınız. 
Suriyeli Sığınmacıların Türkiye’ye Etkileri
Orsam’ın hazırladığı raporda; Suriyelilerin Türkiye’de yarattığı toplumsal, ekonomik, siyasi ve güvenlikle ilgili etkileri inceleniyor. Suriyeli ağırlayan her ilin kendi demografik yapısı, ekonomisi ve siyasi ortamından kaynaklanan özel durumu ve bu nedenle sınır illerindeki özgün durumu ele alan şehir analizleri de çalışmada yer alıyor. Tam metne ulaşmak için tıklayınız. 
İnsanlığın Kaybı: Suriye’deki İç Savaşın İnsan Hakları Boyutu
Yavuz Güçtürk tarafından hazırlan raporda Suriye’de yaşananlar, insan hakları bakış açısıyla değerlendirilmiş. Rapor artık birer istatistiki veriye dönüşmüş Suriyeli insanların acılarından kesitler eşliğinde bir Suriye fotoğrafı çekmeye ve farklı belgelerde yer alan vakaları bir araya getirerek tarihe not düşmeye çalışmakta. Tam metne ulaşmak için tıklayınız.     
IŞİD – PYD Çatışmasının Sıcak Cephesi: Ayn El-Arab (Kobani)
Can Acun ve Hüseyin Öner tarafından hazırlanan analizde; ‘PKK ve PYD’nin Esed Rejimi ile olan ilişkisi ne zaman başladı? IŞİD neden PYD’yi hedef alıyor? Ayn el-Arab’ın IŞİD’in eline geçmesi bölgedeki dengeleri nasıl etkiler?’ gibi sorulara yanıt aranmış. Çalışmada öncelikle Suriye’nin kuzeyindeki Kürt bölgelerinde Esed Rejimi’ne karşı başlayan ayaklanmanın ardından ortaya çıkan tablo kısaca anlatılıp, PYD’nin ortaya çıkışı ve gelişimi, Esed Rejimi ile olan ilişkisi ve muhalif gruplarla olan çatışmasına değinilmiş. Burada PYD’nin ve IŞİD’in girmiş oldukları ittifaklar ve devamında gelişen çatışma ortamı ve Ayn el Arab (Kobani) üzerinde yoğunlaşan hâkimiyet mücadelesi incelenmeye çalışılmış.
Neo el-Kaide: Irak ve Şam İslam Devleti (IŞİD)
Can Acun’un kaleme aldığı analizde Irak ve Suriye’de etkinlik kuran IŞİD nasıl ortaya çıktı? Örgütün temel felsefesi nasıl şekillendi, amaçları neler, liderliği kimlerden oluşuyor? El-Kaide ile nasıl ayrıştı? Sorularına yanıt aranmış. IŞİD’e dair Türkçe yazılmış ilk eserlerden olan çalışma örgüte dair en derli toplu Türkçe kaynak görüntüsünde. Tam metne ulaşmak için tıklayınız. 
Suriye’de Ölü Sayısı 470,000
Suriye’de yaşanan savaşın bilançosunun tahmin edilen rakamların çok daha üzerinde olduğu ortaya çıktı. Syrian Center for Policy Research (SCPR) tarafından hazırlanan rapora göre, ülkede yaşanan savaş boyunca hayatını kaybedenlerin sayısı 470,000’i buldu. Suriye’de yaşanan savaş sırasında direk ya da dolaylı yollarla 470,000 kişinin hayatını kaybettiği açıklanan raporda, 1.9 milyon kişi ise savaş sürecinde yaralandığı belirtiliyor. Rapordaki tahminlere göre ülke nüfusunun yaklaşık yüzde 11,5’luk bir kısmı savaşta hayatını kaybetti ya da yaralandı. Mart 2011’de başlayan savaş sonucu 2010 yılında tahmini yaşam süresi 70 yaş olan ülkede, bu rakam 2015 yılında 55.4’e düştü. Savaşın ekonomik maliyetininse 255 milyar dolara ulaştığı ayrıntılı verilerle ortaya konuyor. Raporda belirtildiğine göre savaşta hayatını kaybeden 470,000 kişiden 400,000’i savaş süresince yaşanan şiddetten kaynaklı nedenlerle öldü. Geriye kalan 70,000 kişi ise savaş kaynaklı yetersiz sağlık hizmetleri, ilaç, yetersiz beslenme, barınma, hijyen v.b. pek çok nedenden kaynaklıyor. Raporla ilgili İngiliz The Guardian gazetesine açıklamalarda bulunan Rabia Nasır, araştırma metodu olarak oldukça titiz çalıştıklarını ve belirtilen rakamlar konusunda oldukça emin olduklarını kaydetti. BM’nin verdiği rakamların ülkede yaşanan savaşın bilançosuna dair gerçek rakamları yansıtmadığını belirten Nasır, BM’nin tahminlerinin düşük olduğunu ifade etti. İngiliz The Guardian’ın konuyla ilgili 11 Şubat 2016 tarihli haberi BM, bundan 18 ay önce, 2014 yılı sonunda Suriye’de yaşanan savaşta ölenlere dair rakamları ‘tutmayacağını’ açıklamıştı. O döneme kadar BM’nin sağladığı verilere göre ülkedeki savaşta 250,000 kişinin hayatını kaybettiği kaydedilmişti. Geçtiğimiz Çarşamba günü Uluslararası Kızılhaç’ın Halep’e Rus destekli rejim saldırısı sonucu 50,000 kişinin evlerini terk ettiğini açıklamış ve acil yiyecek ve suya ihtiyaç olduğunu belirtmişti. SCPR’ın ayrıntılı raporunda yer alan verilere göre 2010 yılında Suriye’de ölüm oranı bin 4.4 iken, bu rakam 2015 yılına gelindiğinde binde 10.9’a yükseldi. Tüketici fiyatları geçtiğimiz yıl yüzde 53 oranında artarken, savaş boyunca 13.8 milyon Suriyeli işini kaybetti. Yine verilen rakamlara göre ülke nüfusunun yüzde 45’i mülteci durumuna düşerken, bu rakamın 6.36 milyonluk kısmı ülke içerisinde, 4 milyonluk bir kısmı ise ülke dışında sığınmacı konumuna düştü. Suriye genelinde sağlık, eğitim ve gelir düzeyi dramatik bir biçimde gerilerken, yalnızca 2015 yılında fakirlik oranı yüzde 85 arttı.
Cenevre’ye Ramak Kala Askeri Komutada Değişiklik
Son günlerde Suriye’de rejim tarafından askeri komuta kademelerinde gerçekleştirdiği bazı değişiklikler dikkat çekiyor. Genel teamüllere göre söz konusu değişiklikler normal şartlarda Temmuz ve Aralık aylarında yapılıyor. Buna karşın son değişikliklerin hem Cenevre müzakerelerinin gölgesinde gerçekleştirilmiş olması, hem de muhtelif cephelerde yaşanan hareketliliklerin ardından gelmiş olması anlamlı bulunuyor. Komuta kademesindeki değişikliklerin kuşkusuz en önemlisi Cumhuriyet Muhafızları Komutanlığı’nda yaşanan değişim. 1976 yılında kurulan Cumhuriyet Muhafızları Tugaylarının ilk komutanlığını Beşşar Esed’in annesinin kuzeni olan Adnan Mahluf yapmış olup, bu tugaylar Suriye ordusunun en donanımlı ve Esed tarafından en çok güvenilen tugaylar olarak bilinmektedir. 28 Ocak’ta Esed’in aldığı kararla yine Esed’e yakınlığıyla bilinen Tümgeneral Talal Mahluf’un, Tümgeneral Bedii Ali’nin yerine komutan olarak atanması, Esed’in daha güvenilir isimler arayışı içerisinde olduğu yorumlarına yol açtı. Özelikle Cenevre müzakere sürecinde Suriye’nin geleceğinin inşası gündemdeyken bu değişikliğin yapılması dikkat çekiyor. Esed tarafından gerçekleştirilen bir diğer önemli değişiklikse, Alevi olan Albay Zeyd Salih’in Cumhuriyet Muhafızları komutan yardımcılığına getirilmiş olması. Benzer bir biçimde Suriye Ordusu’nda İkinci Kolordu’nun başına Tümgeneral Aves Aslan atandı. Kendisi de Alevi olan Aslan’ın babası eski Genelkurmay başkanı emekli Tuğgeneral Ali Aslan. Tuğgeneral Ali Aslan, Baba Esed’in de en çok güvendiği, az kişiden biri olarak biliniyor ve halen Cumhurbaşkanlığı sarayında askeri müsteşar olarak görev yapmaya devam ediyor. Bütün bu atamaların yanı sıra bir diğer çarpıcı gelişme ise Humus’ta yaşandı. Özellikle rejimin büyük oranda kontrolü ele geçirerek muhalifleri şehir merkezinden çıkarmasının ardından nispeten daha sakin olan Humus şehrinde, son günlerde meydana gelen bombalı saldırılar büyük bir sarsıntıya neden oldu. Son olarak 26 Ocak’ta iki bomba yüklü araçla düzenlenen saldırının onlarca kişinin ölümüne ve yaralanmasına yol açması, rejime destek veren Alevi mahallelerinde büyük bir gerginliğe neden oldu. IŞİD’in üstlendiği saldırıların ardından Alevi mahallelerinde gösteriler düzenleyip barikatlar kuran protestocular, rejim ve Humus’taki askeri komutayı sorumsuzlukla suçladı. Buna karşın Alevi kesimin desteğini önemseyen Esed, 28 Ocak’ta Humus Güvenlik Komutasının başında yer alan Tümgeneral Luey Malla’yı görevden alarak, yerine Tümgeneral Cemal Süleyman’ı getirdi. Rejim kadrolarında son olaraksa Askeri İstihbarat Birimi’nde bir değişikliğe gidilerek, birimin başına Tümgeneral Refik Şehade getirildi. Son dönemlerde teamül dışı gerçekleştirilen değişikliklere bakıldığında, özellikle Esed rejimine sadakatin esas alındığı gözlemleniyor. Değişiklikler daha dikkatle incelendiğindeyse, amacın hem daha güvenilir isimlerin kritik pozisyonlara getirilmesi ve askeri komutada müzakereden sonraki aşamalarda tehdit oluşturabilecek isimlerin uzaklaştırılması, hem de Alevi kesimin Esed’in arkasında konsolide edilmesini garantileme hamlesi olduğu anlaşılıyor. Öte yandan söz konusu atamaların Cenevre müzakerelerine ramak kala gerçekleştirilmiş olması, Suriye rejiminin hala uyumlu ve Esed’in bütün eklemleri kontrol ettiği imajı vermeye yönelik olduğu yorumlarına yol açıyor.